Kahramankazan, TUSAŞ başta olmak üzere havacılık ve savunma sanayinin Ankara'daki en yoğunlaştığı bölgelerden biridir; çevresinde organize sanayi bölgesi fabrikaları ve alt yüklenici üretim tesisleri kümelenmiştir. Bu tür tesislerde havalandırma, bir konfor meselesi olmaktan çıkıp üretim kalitesini ve işçi sağlığını doğrudan etkileyen mühendislik problemine dönüşür. ANKA Havalandırma olarak Kahramankazan'da projelendirmeyi her zaman tesisin üretim prosesinden başlatıyoruz: hangi bölümde ne tür kirletici üretiliyor, hangi bölümde hangi temizlik sınıfı gerekiyor, hangi noktada işçi maruziyeti sınır değerlere yaklaşıyor; sistemi bu sorulara verdiğimiz yanıtlara göre kuruyoruz.
Endüstriyel Tesis Havalandırma Projelendirmesi
Büyük hacimli üretim salonlarında doğru havalandırma, hacme göre değil, saatlik hava değişim sayısına (ACH) göre hesaplanır. Kaynak, boya, kompozit işleme gibi farklı bölümlerin bir arada bulunduğu tesislerde her bölüm için ayrı debi ve basınç kaybı hesabı yapıyor, kanal güzergahını çakışmayacak şekilde planlıyoruz. Alt yüklenici tesislerinde sık karşılaştığımız durum, farklı zamanlarda eklenen bölümlerin ortak bir kanal hattına bağlanmış olması; bu da bir bölümdeki kirleticinin diğerine karışmasına yol açıyor, biz bu hatları proses bazında ayırıyoruz. Proje aşamasında tesisin üretim akış şemasını inceleyerek hangi istasyonun büyüyeceğini, hangi hattın kapasite artışına ihtiyaç duyacağını öngörüp kanal çapını buna göre bir miktar payla tasarlıyoruz.
- Bölüm bazlı hava değişim sayısı (ACH) hesabı
- Kanal basınç kaybı ve fan seçimi mühendislik hesabı
- Farklı kirletici kaynaklarının karışmasını önleyen ayrı hat tasarımı
Temiz Oda ve Filtrasyonda Hava Kalitesi
Havacılık parçalarının hassas montaj ve kompozit üretim aşamaları, genellikle ISO 14644 standardına göre sınıflandırılmış temiz oda ortamı gerektirir. Bu alanlarda HEPA filtreli laminar hava akışı kurup, komşu bölümlere göre pozitif basınç kademelendirmesi (kaskad basınç) uyguluyoruz; böylece kirli hava temiz alana geri sızmıyor. Filtre kademesinin doğru çalıştığını göstermek için entegrasyon testini kurulum sonrası mutlaka yapıyor, sonuçları tesisin kalite dokümantasyonuna uygun şekilde raporluyoruz. Havacılık tedarikçilerinde denetim sıklığı yüksek olduğundan, filtre değişim takvimini ve partikül ölçüm kayıtlarını tesisin kendi kalite sistemine entegre edilebilecek formatta tutuyoruz.
- HEPA filtreli laminar akış tavan üniteleri
- Bölümler arası kademeli (kaskad) pozitif basınç kontrolü
- Filtre entegrasyon testi ve periyodik partikül ölçümü
OSB Fabrikalarında Büyük Debili Havalandırma
Organize sanayi bölgesindeki büyük üretim salonlarında çatı tipi egzoz fanları ile duvar tipi aksiyel fanların doğru kombinasyonu, yaz aylarındaki iç sıcaklık birikimini önler. Enerji maliyetini düşürmek isteyen tesislerde ısı geri kazanımlı havalandırma üniteleri (taze hava-egzoz arasında ısı transferi) tercih ediyoruz. Vardiya sayısı yüksek çalışan fabrikalarda fan seçimini gürültü seviyesine göre de gözden geçiriyor, üretim alanındaki iş sağlığı gürültü sınırlarını aşmayacak modelleri tercih ediyoruz. OSB'deki büyük salonlarda çatı fanlarının kar ve rüzgar yüküne dayanıklı montaj detaylarını da projeye dahil ediyor, kışın oluşabilecek bakım ihtiyacını en aza indiriyoruz.
Kaynak ve Boya Proseslerinde Egzoz Sistemleri
Kaynak dumanı, kaynaklanan noktaya en yakın mesafeden emiş yapan hareketli kollu (source capture) davlumbazlarla kaynağında yakalanmalı; genel salon havalandırmasına bırakılırsa duman tüm ortama dağılır. Boya kabinlerinde ise egzoz ve besleme havası basıncının dengeli tutulması hem VOC buharının tahliyesini hem boya kalitesini (toz/parçacık girişini önleyerek) doğrudan etkiler. Bu iki proseste de işçi sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun ölçüm ve raporlama yapıyoruz; ölçüm sonuçlarını tesisin periyodik İSG denetimlerinde kullanılabilecek şekilde belgeliyoruz. Alt yüklenici tesislerinde kaynak ve boya bölümlerinin genellikle aynı salonda yan yana kurulduğunu görüyoruz; bu durumda iki prosesin egzoz hatlarını birbirinden bağımsız tutarak boya kabinine kaynak dumanının karışmasını önlüyoruz.
- Kaynak istasyonlarında hareketli kollu kaynağında emiş davlumbazı
- Boya kabini besleme-egzoz basınç dengesi ayarı
- VOC ve toz konsantrasyonu ölçümü, OSGB uyumlu raporlama
Kahramankazan'daki havacılık, savunma ve OSB tesislerinde havalandırma sistemi; üretim kalitesi, işçi sağlığı ve enerji verimliliğinin kesiştiği bir mühendislik alanı. ANKA Havalandırma olarak 30 yılı aşkın tecrübemizi bu kesişimde, projelendirmeden bakıma kadar sahada uyguluyoruz ve tesisin üretim planına göre çalışmalarımızı planlıyoruz. Bölgedeki alt yüklenici ağının büyüklüğü göz önüne alındığında, bir tesisteki havalandırma projesini genellikle üretim durmadan, vardiya aralarında veya planlı bakım pencerelerinde tamamlıyoruz.